Cross-thinking about Sustainability - Rethinking the meat industry

De Nederlandse vee- en pluimveehouderij heeft de afgelopen jaren te maken gehad met verschillende epidemieën zoals BSE (gekke koeienziekte), varkenspest, MKZ (mond en klauwzeer) en de vogelpest.

De ‘ophokplicht’ van pluimvee naar aanleiding van de vogelgriep deed opnieuw de discussie oplaaien over de zin en onzin van de intensieve veeteelt. Sinds de uitbraak van de vogelpest in Zuidoost-Azië eind 2003 hebben volksgezondheidsambtenaren, boeren, dierenartsen, overheden en de media wereldwijd verwezen naar de vogelgriep als een natuurramp die niet voorkomen had kunnen worden. Maar deze zeer besmettelijke vorm van vogelgriep is niet zomaar uit de lucht komen vallen.

Ziekten die via dieren op mensen overdraagbaar zijn zoals de vogelgriep en de gekke koeienziekte zijn symptomen van ingrijpende veranderingen in de landbouw. De geïndustrialiseerde veeteelt, ofwel de bio-industrie, is zich wereldwijd aan het uitbreiden. Kleine landbouwbedrijven worden opgeslokt en de vleesindustrie raakt meer en meer in handen van een kleiner aantal grote bedrijven.

Tegelijkertijd vormt veeteelt een essentieel deel van het menselijk bestaan. Hoe belangrijk veeteelt is, blijkt wel uit het feit dat eenderde van het totale oppervlakte van de aarde en tweederde van het totaal aan landbouwgrond hiervoor wordt gebruikt. Bijna 2 miljard mensen zijn wereldwijd afhankelijk van de veevoorraden voor hun dagelijks leven. Veeteelt voorziet in 30 procent van de menselijke voedselbehoefte. Meer dan 600 miljoen mensen zijn kleine vleesproducenten en bijna 200 miljoen mensen zijn volledig financieel afhankelijk van zuivelproductie. Veeteelt kan bovendien het land vruchtbaar maken door bemesting. In ontwikkelingslanden zorgt bemesting voor 70 procent van de voeding van de grond.

Het is essentieel te onderzoeken in hoeverre ecologische en gezondheidsproblemen gerelateerd kunnen worden aan het huidige wereldwijde systeem van intensieve veeteelt. Als we weten welke bijwerkingen het huidige systeem met zich meebrengt dan kunnen we de vleesproductie wereldwijd veranderen, zonder de voordelen voor mensen daarmee in gevaar te brengen.

Danielle Nierenberg is onderzoeker aan het Worldwatch Institute en projectleider van State of the World 2006. Voor haar onderzoek is ze in Azië, Afrika en Latijns-Amerika geweest en haar werk is gepubliceerd in onder andere World Watch magazine en in uitgaven van State of the World en Vital Signs.

Deze lezing wordt georganiseerd door Felix Meritis, Industrial Transformation Project - International Human Dimensions Programme on Global Environmental Change (IHDP-IT), Kennisnetwerk Systeem Innovaties (KSI), Trouw en Hivos.