PhD Graduation

Laagvenen zijn van oorsprong moerasachtige gebieden met een hoge biodiversiteit en veel bijzondere plantensoorten. Het merendeel van deze gebieden is tegenwoordig echter als landbouwgrond in gebruik. Door intensieve bemesting en verlaagde grondwaterstanden is die hoge biodiversiteit en het aantal bijzondere plantensoorten sterk achteruit gegaan. Om de waardevolle natuur van laagveengebieden terug te brengen, wordt op veel plaatsen in West Nederland landbouwgrond uit productie genomen, waarna de grondwaterstand wordt verhoogd om zo de oorspronkelijke natte omstandigheden terug te krijgen. Deze maatregel brengt echter niet de bijbehorende waardevolle plantengemeenschappen terug. Dat is de belangrijkste conclusie van het proefschrift van Jerry van Dijk.
In een serie veldstudies en experimenten bestudeerde Van Dijk de effecten van een grondwaterstandsverhoging op bodemchemische processen en op flora en fauna in voormalige landbouwgronden op veengrond.
Het verhogen van de grondwaterstand zorgt ervoor dat de zuurgraad van de bodem sterk wordt verhoogd, waardoor meststoffen, die zich tijdens het landbouwkundige gebruik hebben opgehoopt, weer vrij komen. Ook de afbraak van dood plantenmateriaal, een andere belangrijke bron van voedingsstoffen voor planten, versnelt hierdoor. Daarbij toont deze studie voor het eerst aan dat bodemdieren, die sterk reageren op de hoge grondwaterstand, bij deze versnelde afbraak een belangrijke rol vervullen. Omdat de plantensoorten typerend voor het laagveen het juist goed doen bij een laag gehalte aan meststoffen, heeft de vernatting een averechts effect. Hoewel er nog veel kiemkrachtige zaden van laagveenplanten in de bodem aanwezig zijn, gaan grassen, brandnetels, akkerdistels en andere zeer algemene plantensoorten overheersen en blijft de biodiversiteit laag.
Deze bevindingen hebben belangrijke consequenties voor natuurontwikkeling op veengrond die in gebruik is geweest voor landbouw. Om de waardevolle plantengemeenschappen terug te krijgen, zullen extra maatregelen nodig zijn om het gehalte meststoffen te verlagen en de aanwezigheid van kiemkrachtige zaden van laagveenplanten te garanderen.